Hoe groot mag een mantelzorgwoning zijn?

Een vergunningvrije mantelzorgwoning mag maximaal 5 meter hoog zijn en moet samen met andere bijgebouwen binnen een maximum blijven dat afhangt van je achtererfgebied, tot hooguit 150 m2 (IPLO, stappenplan vergunningvrij bouwen). Buiten de bebouwde kom geldt een aparte grens: een verplaatsbare woning van maximaal 100 m2 (artikel 22.37 van de bruidsschat).

Check welke regels gelden voor jouw adres

Eerst: wat is het achtererfgebied?

Je mag een mantelzorgwoning alleen vergunningvrij bouwen in het achtererfgebied. Volgens IPLO werkt dat zo:

• De grens begint ongeveer 1 meter achter de voorkant van het hoofdgebouw.
• Grenst je erf niet aan openbaar toegankelijk gebied, dan loopt de grens vanaf de zijgevel door tot de perceelgrens met de buren.
• Grenst je erf aan de zijkant wel aan openbaar gebied, zoals bij een hoekhuis, dan loopt de grens evenwijdig aan dat gebied. Die lijn mag het huis niet doorkruisen.
• Het erf direct achter het huis is altijd achtererfgebied.

De voorkant is de kant die het dichtst bij openbaar gebied ligt. Kleine aanbouwen aan de voor- of zijkant tellen niet mee. In het voorerfgebied is voor een bijgebouw altijd een vergunning nodig.

Hoeveel m2 mag je bebouwen?

De maximale oppervlakte geldt voor alle bijgebouwen samen, dus ook voor je schuur, garage en aanbouw. Het hangt af van het bebouwingsgebied: het achtererfgebied plus de grond onder latere aan- en uitbouwen, maar niet onder het oorspronkelijke huis.

Volgens het IPLO-stappenplan:

Bebouwingsgebied	Maximaal aan bijgebouwen
Tot 100 m2	50% van het bebouwingsgebied
100 tot 300 m2	50 m2, plus 20% van het deel boven 100 m2
Boven 300 m2	90 m2, plus 10% van het deel boven 300 m2, met een maximum van 150 m2

Rekenvoorbeelden

• Bebouwingsgebied van 80 m2: maximaal 40 m2 aan bijgebouwen.
• Bebouwingsgebied van 200 m2: 50 m2 plus 20% van 100 m2 = 70 m2.
• Bebouwingsgebied van 400 m2: 90 m2 plus 10% van 100 m2 = 100 m2.
• Bebouwingsgebied van 900 m2 of meer: het maximum van 150 m2.

Staat er al een schuur van 15 m2, dan trek je die ervan af. Bij een bebouwingsgebied van 200 m2 blijft er dan 55 m2 over voor de mantelzorgwoning.

Hoe hoog mag het?

Het bijgebouw is nooit hoger dan 5 meter. Volgens het IPLO-stappenplan gelden daarbinnen deze grenzen:

• Binnen 4 meter van het huis: de hoogte is gekoppeld aan het hoofdgebouw. Bij een huis van 1 bouwlaag mag het bijgebouw niet hoger zijn dan het huis.
• Verder dan 4 meter van het huis: standaard maximaal 3 meter. Hoger mag alleen met een schuin dak met minstens 2 dakvlakken, een dakvoet van maximaal 3 meter en een hellingshoek van maximaal 55 graden.
• Nokhoogte bij een schuin dak: maximaal (afstand van de nok tot de perceelgrens x 0,47) + 3 meter. Een nok op 2 meter van de perceelgrens mag dus maximaal 3,94 meter hoog zijn.

Daarnaast geldt: geen verblijfsruimte op de tweede bouwlaag of hoger, en geen dakterras of balkon. IPLO noemt voor mantelzorgwoningen dat er niet op de verdieping gewoond mag worden.

Buiten de bebouwde kom

Buiten de bebouwde kom geldt volgens artikel 22.37 van de bruidsschat een extra eis: de mantelzorgwoning moet geheel of in delen verplaatsbaar zijn, en mag niet groter zijn dan 100 m2.

Wat verandert er in 2027?

Het Besluit versterking regie volkshuisvesting treedt volgens de VNG naar verwachting op 1 januari 2027 in werking. In het ontwerpbesluit (artikel 2.30b Bbl) blijven de afmetingen grotendeels gelijk: dezelfde staffel tot 150 m2, maximaal 5 meter hoog, alleen verblijfsruimte op de eerste bouwlaag en minimaal 1 meter afstand tot openbaar toegankelijk gebied.

Buiten het stedelijk gebied mag volgens het ontwerp een verplaatsbare woning van maximaal 100 m2, los van de staffel. Omgevingsweb (19 mei 2026) beschrijft dat als een extra 100 m2 bovenop de gewone bouwmogelijkheden. Mantelzorg- en familiewoning mogen samen op 1 erf, maar moeten dan samen binnen de grenzen blijven. Het definitieve besluit hebben we op 10 oktober 2026 nog niet in het Staatsblad gevonden. Meer in Mantelzorgwoning nu aanvragen of wachten tot 2027?.

Per gemeente verschillend

De afmetingen hierboven zijn de standaardregels. Zolang ze in de bruidsschat staan, kan je gemeente ze in het omgevingsplan aanpassen. Maashorst noemt in december 2025 bijvoorbeeld geen algemene m2-grens en schrijft dat wat je mag bouwen afhangt van de locatie; als voorbeeld noemt de gemeente een woonunit van 100 m2. Bekijk het overzicht per gemeente.

Check je adres

Hoeveel ruimte er op jouw erf is, hangt af van je perceel en wat er al staat. Checkhuis laat zien welke regels er voor jouw adres gelden, met de bron erbij. Alle regels op een rij staan in Mantelzorgwoning: alle regels voor 2026 en 2027.

Dit is algemene informatie, geen juridisch advies. De gemeente beslist.