Tiny house in de tuin: wat mag er?

Een tiny house in de tuin mag je nu alleen zonder vergunning bewonen als het om mantelzorg gaat en het voldoet aan de landelijke regels voor bijgebouwen; in andere gevallen heb je een omgevingsvergunning nodig. Vanaf 1 januari 2027 wordt naar verwachting ook een familiewoning voor familie in de eerste graad in het achtererfgebied vergunningvrij, als het Rijk het Besluit versterking regie volkshuisvesting vaststelt.

Check welke regels gelden voor jouw adres

Wat is een tiny house juridisch?

Het woord tiny house kom je in de landelijke regels niet tegen. Wat telt, is wat er gebeurt: een bouwwerk waarin iemand woont. IPLO zegt hetzelfde over de mantelzorgwoning, die juridisch "gewoon een gebouw" is waarin gewoond mag worden, als het omgevingsplan dat toelaat en het voldoet aan het Besluit bouwwerken leefomgeving (Bbl).

Een tiny house op wielen is daarom niet automatisch vrijgesteld. Ook ABN AMRO noemt een tiny house in de tuin als voorbeeld van een mantelzorgwoning.

Waarom het nu vaak een vergunning vraagt

Een bijgebouw mag je onder voorwaarden zonder vergunning bouwen, maar het aantal woningen op je perceel moet gelijk blijven. De Rechtbank Oost-Brabant oordeelde op 16 juli 2026 dat een bouwwerk met eigen keuken, toilet en badkamer voor een extra huishouden een nieuwe woning is (ECLI:NL:RBOBR:2026:4799). Het ging om een woning voor de dochter en schoonzoon van de buren, zonder mantelzorg, en daarvoor was een vergunning nodig.

Een volwaardig tiny house heeft juist die voorzieningen. Zonder mantelzorg kom je dan al snel uit bij een vergunningsaanvraag.

Tiny house voor mantelzorg: wat mag nu

Voor mantelzorg mag je nu een bijgebouw zonder vergunning gebruiken, op basis van artikel 22.36 van de bruidsschat in het omgevingsplan. De voorwaarden volgens IPLO:

• Er is mantelzorg nodig, aangetoond met een verklaring van een huisarts, wijkverpleegkundige of een door de gemeente aangewezen adviseur.
• In het tiny house woont 1 huishouden van maximaal 2 personen.
• Buiten de bebouwde kom is het geheel of gedeeltelijk verplaatsbaar en maximaal 100 m2.
• Het gebruik is tijdelijk; IPLO schrijft dat een tijdelijk gebouw na de mantelzorg wordt weggehaald.

De precieze maten lees je in mantelzorgwoning afmetingen.

Wat verandert er naar verwachting in 2027

De Wet versterking regie volkshuisvesting ging op 1 juli 2026 in. Het bijbehorende besluit dat het Bbl aanpast, gaat volgens IPLO naar verwachting op 1 januari 2027 in en was op 30 september 2026 nog niet vastgesteld. Daarin worden mantelzorg- en familiewoningen landelijk vergunningvrij, onder voorwaarden.

Volgens Omgevingsweb (juli 2026) betekent dat onder meer:

• Geen mantelzorgverklaring meer nodig, en meer dan 2 bewoners toegestaan.
• Een familiewoning voor meerderjarige familie in de eerste graad en hun huishouden, ook zonder zorg.
• Plaatsing in het achtererfgebied, met voldoende ruimte binnen de regels voor bijgebouwen.
• Geen vergunning en geen bouwmelding, wel de bouwtechnische eisen van het Bbl.

De consultatieversie van het besluit bevatte ook een informatieplicht: ten minste 4 weken voor de start gegevens aan het bevoegd gezag over de bewoners en hun familie- of zorgrelatie. In het ontwerp dat op 19 december 2025 naar de Kamer ging, hebben we die bepaling niet teruggevonden. Of er in de definitieve tekst een informatieplicht staat, is nog niet bekend. Lees meer in familiewoning vergunningvrij vanaf 2027.

Voor wie de nieuwe regels niet gelden

Wil je een tiny house in de tuin verhuren aan iemand buiten de familie, of er zelf in wonen en het hoofdhuis verhuren? Dan helpen de nieuwe regels niet. De regeling gaat alleen over mantelzorg en familie in de eerste graad. Volgens het ontwerpbesluit geldt ze ook niet op locaties met bijvoorbeeld risico's voor externe veiligheid of bij beschermde monumenten; Omgevingsweb schatte in mei 2026 dat de mogelijkheid voor ruim 95% van de percelen met een woning overeind blijft.

Ook een tiny house op een volkstuin of recreatieterrein valt hier buiten. Over recreatieterreinen lees je in permanent wonen in een recreatiewoning.

Per gemeente verschillend

Een aantal gemeenten heeft eigen beleid voor tiny houses bij een bestaande woning. Steenwijkerland stelde op 20 mei 2025 een beleidskader vast: 1 tiny house per hoofdwoning, in het achtererfgebied, maximaal 4 meter hoog en 36 m2 vloeroppervlakte, met een vergunning voor maximaal 15 jaar. Daarna moet het tiny house weg en moet het terrein op eigen kosten terug in de oude staat.

Land van Cuijk werkt sinds augustus 2025 met een vergelijkbare bijwoning van 30 tot 100 m2, voor maximaal 2 personen en maximaal 15 jaar. Bekijk wat jouw gemeente regelt via het overzicht per gemeente.

Wat kost het

Prijzen voor tiny houses en units lopen sterk uiteen en bijkomende kosten voor fundering, transport en aansluitingen komen er meestal bij. Een overzicht van bedragen uit bronnen lees je in wat kost een mantelzorgwoning?.

Eerst checken, dan kopen

Koop een tiny house pas als je weet wie erin gaat wonen en welke route bij jouw adres past: mantelzorg, familiewoning vanaf 2027 of een vergunning. Vergelijk ook met wonen in een tuinhuis.

De check laat zien welke gemeentelijke regels er voor jouw adres gelden, met de bron erbij. Meer over het onderwerp lees je op woning in de tuin.

Dit is algemene informatie, geen juridisch advies. De gemeente beslist.