Permanent wonen in een recreatiewoning: de regels na juli 2026

Permanent wonen in een recreatiewoning mag alleen als het omgevingsplan van de gemeente dat toestaat of als je persoonlijk toestemming hebt. Op 3 juli 2026 schrapte de minister van Volkshuisvesting de landelijke regel die bestaande bewoners zou legaliseren; gemeenten maken nu zelf beleid, met een landelijk handelingskader dat voor het einde van 2026 is aangekondigd.

Check welke regels gelden voor jouw adres

De basisregel: het omgevingsplan beslist

De Rijksoverheid is er kort over: je mag alleen permanent in een recreatiewoning wonen als dat mag volgens het omgevingsplan. De gemeente stelt die regels vast. In de meeste omgevingsplannen is een recreatiewoning alleen bedoeld voor recreatie, dus permanent wonen is daar niet toegestaan.

Een uitzondering kan op 2 manieren. Het omgevingsplan staat op die plek wonen toe, of je hebt een vergunning die alleen voor jou geldt. Gemeenten kunnen permanente bewoning ook uitdrukkelijk verbieden, bijvoorbeeld als een park in kwetsbare natuur ligt.

Het omgevingsplan is bij de invoering van de Omgevingswet via overgangsrecht ontstaan, en gemeenten hebben tot eind 2031 om er 1 plan voor de hele gemeente van te maken. Daarom kom je in gemeentelijke stukken nog vaak de term bestemmingsplan tegen.

Wat is permanente bewoning?

Er is geen landelijke definitie in weken of dagen. Gemeenten kijken naar je hoofdverblijf: woon je er feitelijk, dan is het permanente bewoning. Echt-Susteren omschrijft een recreatiewoning in haar beleidsregel uit 2016 als een bouwwerk dat "niet fungeert als hoofdverblijf".

Utrechtse Heuvelrug zegt in haar veelgestelde vragen dat er ook sprake is van permanente bewoning als je het grootste deel van je leven in het recreatieverblijf doorbrengt, ook als je een deel van het jaar elders woont. Een inschrijving op een ander adres verandert daar niets aan. Meer hierover in hoeveel weken per jaar mag je in een recreatiewoning wonen?

Wat het kabinet van plan was: de instructieregel

In mei 2025 ging een instructieregel voor bewoning van recreatiewoningen in consultatie. Op 2 oktober 2025 stuurde toenmalig minister Keijzer de regel naar de Tweede Kamer. De kern:

• gemeenten moeten bestaande permanente bewoning onder voorwaarden toestaan, zolang er een tekort aan betaalbare woningen is;
• het gaat om mensen die sinds de peildatum van 16 mei 2024 onafgebroken in de recreatiewoning wonen en geen andere woning bezitten;
• de regeling zou 10 jaar gelden vanaf inwerkingtreding, met een evaluatie na 8 jaar;
• de woning moet voldoen aan minimale eisen voor veiligheid en gezondheid;
• bewoners zouden in sommige gevallen recht op huurtoeslag krijgen.

De VNG en het IPO waren kritisch. In hun zienswijze van juli 2025 noemden ze de instructieregel "ondoelmatig, juridisch onzorgvuldig en bestuurlijk onuitvoerbaar". De VNG vond dat permanente bewoning niet op alle parken past en dat het besluit bij gemeenten moet blijven.

De Kamerbrief van 3 juli 2026

Op 3 juli 2026 stuurde minister Boekholt-O'Sullivan van Volkshuisvesting en Ruimtelijke Ordening een brief aan de Tweede Kamer (Kamerstuk 32847, nr. 1497). Daarin beeindigt ze de voorhang van de instructieregel. De regel gaat dus niet in.

De reden: een uitvoeringstoets van de Dienst Toeslagen concludeerde dat de instructieregel samen met het huidige huurtoeslagbeleid niet uitvoerbaar is. Een probleem daarbij is dat recreatiewoningen niet volledig in de BAG en de BRP geregistreerd staan. Onderzoeken van Ipsos en RIGO konden niet met zekerheid vaststellen dat het aantal huurtoeslaggerechtigden lager is dan eerder aangenomen.

De afspraken met de VNG

In plaats van een landelijke regel heeft het Rijk uitgangspunten afgesproken met de VNG:

• de gemeente zorgt dat permanente bewoners van recreatiewoningen nooit zomaar op straat komen te staan, met de menselijke maat als uitgangspunt;
• voor permanente bewoners in schrijnende situaties wordt bekeken of hun woonsituatie kan worden gelegaliseerd;
• als legaliseren niet kan, zoekt de gemeente een passende oplossing, waaronder hulp bij alternatieve huisvesting.

Deze uitgangspunten worden uitgewerkt in een landelijk handelingskader. Volgens de brief volgt dat voor het einde van het jaar, dus eind 2026.

Terughoudend handhaven

Gemeenten wordt gevraagd nadrukkelijk terughoudend te zijn met handhaving, in lijn met de motie Wijen-Nass. Handhaving blijft mogelijk bij bijvoorbeeld overlast of ondermijnende criminaliteit. Een verzoek is geen verbod: een gemeente die handhaaft, doet niets wat de wet uitsluit.

Geen oplossing voor het woningtekort

De brief zegt uitdrukkelijk dat dit beleid niet bedoeld is om het woningtekort terug te dringen. Het gaat om zekerheid voor mensen die al in een recreatiewoning wonen. Wie nu een recreatiewoning zoekt om er te gaan wonen, kan er dus niet op rekenen dat dat landelijk geregeld wordt.

Gemeenten beslissen per park

Welke vakantieparken een woonbestemming krijgen, bepaalt de gemeente. PONT Omgeving vat het op 20 augustus 2026 zo samen: de planologische bestemming blijft bepalend, en parken zijn in beginsel bestemd voor recreatie tenzij een gemeente bewust voor iets anders kiest.

Vanaf 1 januari 2027 gaat naar verwachting het besluit versterking regie volkshuisvesting in. Gemeenten moeten dan beleid maken over de woonbehoefte binnen de bestaande woningvoorraad, inclusief transformatie van recreatiewoningen. Voor de aanpak per park zie transformatie van vakantieparken.

Het Loket transformatiewens

Eigenaren van recreatiewoningen en VvE's van vakantieparken konden tot eind mei 2024 bij het Loket transformatiewens aangeven dat ze hun park willen laten omvormen. Volgens de Kamerbrief kwamen er meldingen uit 120 gemeenten, van 2.000 eigenaren of VvE's met een sterke transformatiewens.

Het Expertteam Transformatie Vakantieparken (RVO) benadert de 19 gemeenten met de meeste meldingen. Lees meer in Loket transformatiewens.

Persoonsgebonden vergunning of beschikking

Al lang voor 2026 gaven veel gemeenten bewoners een persoonlijke uitzondering. In oudere regelingen heet dat een persoonsgebonden gedoogbeschikking, in nieuwere een persoonsgebonden omgevingsvergunning. Het principe is hetzelfde: jij mag er wonen, de woning blijft recreatief.

Een paar kenmerken die in veel regelingen terugkomen:

• Peildatum. Je moet er al wonen op een bepaalde datum. In Hellendoorn is dat 31 oktober 2003, in Midden-Groningen 1 juni 2021.
• Onafgebroken bewoning. Midden-Groningen laat de vergunning vervallen als de bewoning langer dan 6 maanden wordt onderbroken.
• Bewijs. Hellendoorn vraagt minimaal 2 bewijsstukken, zoals een inschrijving, belastingstukken of een zorgpolis met huisartsinschrijving.
• Niet overdraagbaar. De vergunning vervalt bij verhuizing of overlijden en gaat niet over op een koper of op je kinderen.

Zie persoonsgebonden beschikking recreatiewoning voor de aanvraag en de voorwaarden.

Inschrijven in de BRP

Je moet je inschrijven in de Basisregistratie Personen op het adres waar je feitelijk je hoofdverblijf hebt. Dat geldt ook voor een recreatiewoning. Utrechtse Heuvelrug legt uit dat die plicht los staat van wat het bestemmingsplan toestaat.

Inschrijving maakt wonen dus niet legaal. Het Hogeland noemt een BRP-inschrijving op het adres van een recreatiewoning in haar beleidsregel van 3 september 2024 juist een aanwijzing voor permanente bewoning; de bewoner moet dan aantonen dat het niet zo is. Westerwolde schrijft in haar beleidsnotitie dat inschrijving geen toestemming geeft, maar wel als bewijs van hoofdverblijf geldt.

Per gemeente verschillend

Elke gemeente heeft eigen beleid, en dat blijft zo na juli 2026. Drie voorbeelden uit gemeentelijke regelingen:

• Westerwolde (2022): op Parc Emslandermeer mag permanente bewoning alleen in 55 woningen die bij adres zijn genoemd, de overige 317 niet. Op Villapark Weddermeer mag het in geen van de 108 woningen. Tijdelijke toestemming kan in bijzondere gevallen, zoals een scheiding of brandschade, voor maximaal 1 jaar.
• Midden-Groningen (vastgesteld 31 maart 2026): een persoonsgebonden omgevingsvergunning voor wie op 1 juni 2021 meerderjarig was en al permanent op het park woonde. Tijdelijke bewoning kan per 6 maanden, tot maximaal 24 maanden, bij onder meer aardbevingsschade, echtscheiding of een te laat opgeleverde nieuwbouwwoning.
• Het Hogeland (2024): permanente bewoning is niet toegestaan. Een persoonsgebonden gedoogbeschikking is er alleen voor bewoners van vakantiepark Robbenoort die er tussen november 2003 en 3 september 2024 permanent woonden.

Bekijk de regels per gemeente.

Wat kost het

Kosten voor een persoonsgebonden vergunning verschillen per gemeente; de beleidsregel van Midden-Groningen noemt geen leges. Wie zonder toestemming permanent woont, kan een last onder dwangsom krijgen. Het Hogeland rekent in haar beleidsregel uit 2024 met €13.200 bij een termijn van 6 maanden, gebaseerd op een gemiddelde huur van €1.100 per maand, en verdubbelt het bedrag bij een nieuwe dwangsom.

Hoe een handhavingstraject verloopt, beschrijft Westerwolde in 4 stappen: een constateringsbrief, een bestuurlijke waarschuwing, een sanctiebeschikking en daarna invordering van de dwangsom of van de kosten van bestuursdwang.

Wat betekent dit voor jou?

Woon je al in een recreatiewoning? Kijk of je gemeente beleid heeft voor bestaande bewoners en of je in aanmerking komt voor een persoonsgebonden vergunning. Bewaar bewijs van je bewoning.

Wil je een recreatiewoning kopen om er te wonen? Ga vooraf na wat het omgevingsplan en het gemeentelijk beleid zeggen. Een vergunning van de verkoper gaat niet mee. Zie recreatiewoning kopen: wat moet je checken?

Woon je in een chalet of stacaravan op een park? Dezelfde regels gelden vaak, zie chalet permanent bewonen. Wil je je recreatiewoning juist verhuren, lees dan regels voor vakantieverhuur.

Wat checkhuis laat zien

Checkhuis laat zien welke regels er voor jouw adres gelden, met de letterlijke bronzin uit de gemeentelijke regelgeving. Bij recreatiewoningen staat er meestal "nagaan", omdat het antwoord vaak afhangt van het park, een persoonlijke vergunning of beleid dat gemeenten nog maken. Meer over dit onderwerp vind je op recreatiewoning.

Wil je verder met je plan? Laat via de check je gegevens achter, dan hoor je per mail wat een logische volgende stap is. Zonder kosten voor jou.

Dit is algemene informatie, geen juridisch advies. De gemeente beslist.